vaj rječnik radučkih riječi i izraza sakupljan je godinama, ali ni sada u njemu nema dosta riječi koje su se upotrebljavale kako u davna vremena tako i danas. Ako se sjetite neke riječi koju niste vidjeli ovdje pošaljite je na raducic59304@yahoo.co.uk, a mi ćemo je sa veseljem staviti, da sačuvamo i taj oblik narodnog blaga za neke buduće generacije, koje će htjeti da znaju kako su govorili njiovi stari a možda im više neće imati ko da kaže. Jer eto, ko još danas zna da u selu postoje (ili su bar do nedavno postojala) tri naziva za jednu stvar: onu rupu u zidiću kuda se protjera ovce u ogradu. Neki vele kolobura, drugi pendžer a treći balatura. Da ne bude zabune, to nije struga: i struga je rupa u zidiću kuda prolaze ovce, a u čem je razlika, oni koji ne znaju nek pogledaju dole!

A
aljak ... kaputić (od haljak), stari kaput
arum ... grub ("arum, ko konj što je arum")

B
baba ... baka, ali i tašta, punica (razlikuje se iz konteksta)
babina huka ... vrijeme između 10. i 12. marta (?) s naglim zahlađenjima (odnosno zahlađenja sama): vidjela baba da je otoplilo pa potjerala jariće u planinu, a ono naglo gore zahladilo pa se smrzla i baba i jarići; kažu da svakog proljeća iz babe i jarića curi voda
babuška ... plod hrasta medunca
baciklo ... bicikl (nekad i "paciklo")
badava ... uzalud, besplatno (a ne džaba)
bajam ... badem
balatura ... kolobura u Kutlačama
balota ... boća
balotati (igrati na balote) ... igrati na boće
basrljati ... lutati okolo bez cilja
baškarati se ... maškarati se
bićan ... dijete bijele ili svjetle kose (nekad se kaže i za odraslog čovjeka, ali onda sa tim djetinjim konotacijama); možda i bjelokoso čeljade uopće
biljac ... pokrivač od valjanog sukna ili vune
bjeli luk ... bijeli luk, češnjak
bjeloguz ... vrsta ptice, gradi gnijezda u kućama, urušenim klačinama, uz puteve, u zidićima, nisko pri zemlji; zato su ih dosta potamanile zmije
boliglava ... mak
bran ... brajan, brat
brenevreke (benevreci) ... uske suknene čakšire
brina ... inače bregovita i strma obala; u Radučiću naziv za kanjon Krke
briškula ... igra na talijanske karte
brunzin ... brončani kotlić; umanj. brunzinić
bukara ... drvena "krigla", sud za piće
bula ... Turkinja
bule ... kokice
bulati ... peći kokice (ob. u situ)
bulin (balin) ... kugla kojoj se u igri na balote prigone ostale balote (nekad manja od ostalih)
bunjevačka strana ... druga, nasuprotna strana Krke
Bunjevci ... naziv za Hrvate, pogotovo za one s druge strane Krke
bura ... hladan i jak sjeverni vjetar u Dalmaciji
Burnum ... rimski grad između Ivoševaca i Radučića, jugozapadno od Knina; u narodu poznat kao Trajangrad odnosno Šupljaja (Šuplja crkva; tako prozvan po dva luka koji su jedini nadzemni ostatak nekad velikog municipija - u najbolje vrijeme imao je, pretpostavlja se, i do 7000 duša)

C
cigalj ... drugi naziv za sić
ciganiti ... praviti nevaljalštine

Č
čaka, čakica ... posudica, zdjelica
čampraga ... od komada lima napravljena navlaka za obuću s izbijenim šiljcima na donju stranu, koja se vezivala špagom, a služila je da se ne kliže zimi na ledu; u nekim zaseocima se te navlake zovu rebatine

Ć
ćako ... svekar
ćeko, ćekin ... pas
ćelar ... vinogradareva kućica
ćeo, ćela ... htio, htjela (glagolski pridjev radni)
ćić ... stric
ćićina ... ćić, stric
ćikara ... šalica, šolja (varijanta ćikera, umanjeno ćikica), ali i ona trbušasta staklena krigla od Vegete (zbog uveta)
ćimburiti ... pušiti

D
dalamit ... dinamit
davati ... smrditi; imati miris (po nečemu)
dektektiv ... detektiv
demijana ... opletena veća boca
divaniti ... razgovarati
donjani ... naziv za Ivoševčane, Rudelčane, Kistanjce i druge iz donjih sela - Đevrsaka, valjda i Varivoda i sl. (vidi varičari)
doba ... vrijeme (do ova doba ... do ovog vremena, do ovog doba dana)
doklen ... dokle
drača ... grmolika bodljikava biljka
drlikati (se) ... čačkati, češkati (jaja)
drlja ... vrsta ribe u Krci, koja ima puno kostiju
drob ... stomak, trbuh
dropčić ... ovčje (janjeće) iznutrice (crevca)
dúga ... drvena zavinuta letva od kakvih se rade bačve
dvadiset ... dvadeset
dvizica ... ovca od dvije godine
dvolitra ... boca od dvije litre

Dž
džak ... vreća
džigerica ... jetra
džudžan ... navodno tvor, mada ima i mitsko značenje neke čudne i nepoznate životinje

Đ
đe ... gdje
đed ... djed, ali i tast, punac (razlikuje se iz konteksta)
đegoć ... gdje god
đetolina ... djetelina
đevojka ... djevojka, ali može i cura ("Jesi l' naša štagod curet'ne?")
đul ... neki plavi cvijet koji raste u maju

E
erodrum ... aerodrom
elde? ... jel' da?

F
francuzica ... vrsta vinove loze
fjok ... mašna (u kosi)
frnja ... pikula, špekula

G
gargaš ... češalj za vunu
gargašiti ... češljati vunu
glaša ... glava od milja ("Bakina glaša puna pameti")
gleti ... gledati; glela ... gledala
glogonjače ... ptice (guske?) što su, zimi, u "V" formaciji, znale letjeti na jug (i tada bi narod govorio da će zahladiti), ili na sjever (tada bi se govorilo da će zatopliti)
gnjila ... ilovača
golićati se ... biti gol (obično se kaže kad je hladno)
gotovan ... onaj koji voli da mu je sve servirano, priređeno
grešika ... divlje grožđe (čita se i greš'ka); stavlja se u vino da dobije boju; inače kisela, "ljuta", a tek u novembru bude slatka za jelo
gronobran ... gromobran
grota ... grehota, grijeh
gut-gut-gut-gut ... (brzo) riječi kojima se vabe prasad kad im se daje hrana
guda ... svinja od milja (obično u razgovoru sa djecom)
gusjena ... gusjenica
gusterna ... cisterna za vodu (varijanta šterna), ozidana jama za skupljanje kišnice

I
ižinj ... izum ("Ižinj kuću drži")

J
jogunast ... koji se ne da, koji ne da na se, svojeglav

K
kacivola, kacijola ... zaimača
kade ... kad(a)
kain ... lavor
kamarinić ... mala prostorija, obično za spavanje; sobica
kamenica ... plitka rupa u kamenu u kojoj se skuplja voda
kap ... kaže se da se desilo lozi, kad se ljeti naglo sasuši
kapac (ž. r. kapca) ... sposoban, u stanju, spreman (nešto napraviti), moćan
kapitan, kapetan ... glavar sela
kapsa ... lijes, mrtvački sanduk
kar ... kola s jednom osovinom i stranicama
karivola ... tačke, ručna kolica
karlica ... kaca, vidra, kadica
kašnje ... kasnije
kašun ... sanduk za brašno
katriga ... stolica
ki ... neka, neka i; ki nećeš ... neka i nećeš; ki ne voliš ... neka i ne voliš
klačina, paliti klačinu ... paliti kamen za vapno
klak ... vapno
klapac ... momak; može i mumak, mumčina
klipa ... motka, jači prut
klipica ... mala klipa, štapić
Knjinj ... Knin
kojo? ... koje?
kolači ... plodovi drače, djeca ih rado grickala
kolobura ... otvor, prolaz u dnu zidića (nadsvođen), za puštanje ovaca u ogradu: "Sruši koloburu da uđu ovce"; u nekim zaseocima kaže se pendžer ili balatura; vidi struga
kolovoz ... zid (suhozid) na kolskom putu, obično prema polju ili njivama, koji se razgrađuje kad prolaze kola
kolska lampa ... fenjer
kolunist(a) ... za vrijeme Austrije plaćeni pripadnik četa koje su se borile protiv hajduka i razbojnika; nešto kao žandar
komendijati ... komedijati, praviti šalu
komoć ... dio opreme koji se stavlja konju oko vrata; u lokalnom žargonu označava i ženski polni organ, zbog sličnosti (npr. nekome ko se vraća iz kurvaluka: "I, je l' dobila po komoću?")
komušina ... listovi koji obavijaju klip kukuruza
konoćalo ... dalekozor, dvogled
kontati ... recitirati, govoriti, u frazi: "pjesma što se konta" (za razliku od pjesme što se pjeva)
korda ... fitilj
kosjerić ... savijeno sječivo za obrezivanje granja i loze
kozlac ... biljka (inače veoma otrovna) na čijem plodu ima dio "kukuruz", "pisaljka" kojim djeca pišu po kamenu itd.
kremen ... vidi kresalo
kresalo ... željezni štapić (cca 8 x 5 mm, dužine kažiprsta), sa zavijenim vršuljkom, o koji se kresalo kremenom
krivanje ... igra sa loptom od grabova drveta (u prosjeku veličine teniske loptice) i zakrivljenim štapovima, slično golfu; varijante: dvije ekipe, jedna treba utjerati loptu u rupu, druga je u tome sprečava, ili igra svako sam za sebe, ili svi protiv jednoga
krošnja ... velika košara za sijeno
krto(la) ... košara pletena od vrbinog pruća za grožđe
kruv ... hljeb, kruh (ali nikako se ne veli ni hljeb ni kruh, osim možda u narodnim pjesmama ili poslovicama)
kućera ... mala kućica
kula ... kamena kuća sa ukopanim prizemljem u kojem leži stoka, gdje se nalazi konoba i sl.; u gornjem dijelu, koji se zove tavan, nalaze se sobe
Kum ... vrh Kom, 1000 metara nadmorske visine, iznad Mokrog Polja i Prevjesa
kumpjeri ... krompiri, a kaže se i krompiri
kunten (konten) ... voljan
kunj ... konj
kupovača ... grlica (zbog karakterističnog glasanja koje nalikuje na "kupuj kruv!")
kuri ... "Ne kuri ti uzeti novi" = "Nema ti druge nego uzeti novi"
kvarta .. mjera za žitarice
kuvin ... državno (seosko odnosno komunalno) zemljište

L
laboda ... jestiva divlja biljka (loboda)
lampa ... kućna lampa sa stijenjem, staklom i ogledalom
lancun ... čaršav, plahta
lanćijati ... ići okolo neobavezno
lekša ... guba na drvetu ("Onaj ko pije, jetra mu postanu ko lekša.")
lepur ... leptir (prema tome su i neki govorili elepur za "eroplan", aeroplan, kako se prije govorilo za avion)
libiti se ... ustručavati se
loparisanje ... lapot, davni običaj ubijanja onemoćalih staraca, prisutan u balkanskih naroda
lućerna ... lampa u obliku cilindra, od lima, koja ima stijenj i držalicu za prste, obično na loj ili petrolej
luknja ... rupa
lukša ... pepeo, njime se pralo i suđe

Lj
ljutika ... mlada kapula, mladi luk
ljupina ... ljuska bajama, orasa i sl.

M
maca ... tupi čekić (za kamen)
maći ... mali (imenica); malen (pridjev)
maćija ... maćeha
madra ... velika daska
maga ... magarac od milja (obično u razgovoru sa djecom)
maja ... svekrva
maka ... maknuo (glagolski pridjev radni od maći, maknuti)
malešan ... malen ("Ajde kvragu kad si tako malešan", kaže se djetetu od milja)
manitati ... ludirati (se)
manitoštinja ... luda stvar
manjit ... lud
mašice ... željezna lopatica za žar, peku i sl.
mic! mic! ... riječi kojima se vabi mačka
mirbožiti ... čestitati božić ("Hristos se rodi" - "Vaistinu se rodi")
mljeko ... nevareno mlijeko
mrk, mrči ... taman, tamniji
mujs maca ... riječi kojima se vabi mačka

N
namastir ... manastir
namundroka ... pristao, proljepšao se (kaže se djetetu ili mladiću: "Što si mi namundroka")
natovrljiti (se) ... staviti nešto gdje smeta, gdje je neprikladno mjesto; sam stati negdje gdje smeta drugima; namjestiti se, nabiti se
nijanci, nijanjci, nijanko (tal. neanche) ... nikako, nipošto
niz buru ... kad se označava strana, u Radučiću jug ili jugoistok
nužice ... škare, makaze

O
obaška ... odijeljen(o), odjelito, posebno
oblizniti ... ojanjiti dvojke
oduda ... odavde
oklen ... odakle
okuka ... zavoj
oras, orasa ... orah
osmoljetka ... osnovna škola
osokoliti se ... osiliti se, ohrabriti se
oškrinuti ... otškrinuti
ožvaliti se ... ogaditi se ("Ožvalilo joj se obrađivati zemlju")

P
pačati (se) ... miješati se; ne pačaj se ... ne miješaj se; ne pačaj u nj ... ne diraj ga
palatkovati ... kad se, nakon što je obran vinograd ili voćka, beru zaostali grozdovi ili voćke, i nema veze čije je
panađur ... sajam
paprenjak ... okrugla tvrda kifla (trštin)
parip ... konj
pasdrkać ... besposličar
pelepsija ... epilepsija
pena ... krš gdje je mlada šuma v. zapeniti
pendžer ... zatvoreni prozor s unutrašnje strane kućnog zida u koji se metalo svašta; u Jukozovićima znači i kolobura, a ograda s koloburom se zvala zapendžer
pi, pi, pi ... riječi kojima se vabe kokoši
pija ... krompira (tepajući)
pijat, pijet ... tanjir
pilo ... ovčja mokraća; mokraća uopće, npr. "jaja davaju po pilu"
pinjur ... viljuška
pirla (pirija) (tal. venetski piria) ... lijevak
pisaljka ... v. kozlac
pišut, pišuta ... pršut, pršuta (tepajući)
pizdokara ... gruba, vulgarna žena
pjan ... pijan
plavina ... sorta crnog grožđa u Radučiću (plavac)
pobegenati ... povladiti (kome)
podzidak ... zidić uz veći zid, na koji se može nešto staviti
pojata ... staja
poljak ... onaj koji čuva polje (vinograd); ujesen bi mu oni čije je vinograde čuvao davali po 10 litara vina ili mu plaćali u žitu
pomravi ... neki nsekti koje se nakote u kravljem debelom crijevu pa se krava rita ("nemiran ko da ima pomrave u guzici")
popasna doba ... doba za pašu, tj. predveče
posjek ... svinja (ob. dvogodišnja, da bude veća) koja se hrani za klanje, od devetog mjeseca (ona se onda ne pušta van s drugim svinjama i daje joj se malo bolje)
pošada ... plosnat nož za mazanje
povezača ... marama (za glavu)
povrigati ... ispeći (možda i ispržiti), obično "povrigati kumpjera ili jaja"
pozidare (pozidarke, poziduše) ... besposlene babe što sjede ispod zidova
prasac ... nerast
prasica ... prasica za rasplod (za razliku od obične svinje); iskrivljeno praij'ca, u šali ili kao karakteristika nečijeg govora
preboj ... nasip
preklet ... jedan od dva uspravna kamena koji su stajali uz ognjište (iza njega), na koje se, recimo, stavljao ražanj
prelo ... druženje, sjedenje; društvo ("Kod njega se skupljali ljudi na prelo")
preoba ... previše
priperak ... novi ogranak (odvojak na grani, u pazušcu) iz kojeg će se razviti grana, obično na lozi (sporedna vitica na lozi)
prvotelka ... krava koja će se prvi put oteliti
pržina ... pijesak
puce ... dugme (riječ dugme se koristi tek nakon Drugog rata)
pule ... mlado od magarca
putina ... grbav i loš put

R
raštika ... vrsta biljke
rebatin ... šuplja zakovica (kakva je npr. na kaišu, obući, opancima)
rebatine ... limena pločica sa nazubljenim rubovima koja se navuče i sveže na cipelu da se zimi ne kliže po ledu (vidi čamprage)
rubači ... poreznici
rubati ... oporezovati; konfiskacija za neplaćeni porez ("Vrag te ruba!")

S
sadno ... krvav žulj na leđima magarca (od neprikladnog samara)
sapon ... poprečna greda u kući
sić ... kanta (ob. za vodu)
sjaviti ... sakupiti, utjerati u kolibu, ogradu itd., u izrazu "sjaviti ovce"
sjeđa ... drvena klupa
sjemenjak ... ovan (a možda i junac) koji se ostavlja za rasplod
skiči ... pas kad naiđe onaj koga zna ili svinja, od straha ili radosti ("Skiči ko pašče il' ko svinja kad je kolju")
skorup ... mliječna mast na varenom mlijeku, vrhnje, pavlaka
slun ... iskrivljeno od slon (pokraćeno od naslon): nadstrešnica, krov na jednu vodu, obično naslonjen na kuću, bez zidova, ispod kojeg su se parkirala kola (karovi) i sl.
smokve okruglice ... smokve kakvih je bilo u Prepletu: plosnate, okrugle, veličine kao i zekice, i jako slatke
smokve zekice (rupske) ... smokve kakvih ima u Polju, u vinogradima, zelene boje; postoje još i crne, i okruglice
smrežgan ... smežuran
snimiti (slimiti) ... skinuti
spirine ... napoj, hrana za svinje
sprtva ... pletena plitka košara za veš
stelna ... steona
sterati ... prostirati, vješati (veš)
stolica ... mali stol
stožina ... stožer za plast (na gumnu)
struga ... nenadsvođen prolaz u zidiću, obično zagrađen dračom; v. kolobura
stupovi ... uspravne drvene grede na volovskim kolima između kojih su se umetale daske prema potrebi, koliko se već vozilo (kukuruza i sl.)
stušiti se ... snužditi se
subitati ... zasmetati, prekinuti u nečemu
sušica ... tuberkuloza
svilena buba ... dudova buba, zelenih tvrdih krila (ne dudov svilac)
svr' ti' ... svrh tih, preko tih (npr. gaća)

Š
šaket(a) ... papirnata vreća
šic ... uzvik kojim se tjera mačka
šilježe ... janje od nekoliko mjeseci
šimatorija ... groblje
škale ... ljestve
škip ... kaca, vidra, drveno korito
škobaljati se ... vrtiti se, biti nemiran, bacakati se (npr. čovjek u krevetu, dijete u stomaku i slično)
škorać ... jestiva biljka mesnatih listića
škorać sa začinjom ... jelo od škoraća
škorak, skorak ... škorpija
škrabanje ... igra sa novčićima: bacaju se dinari (u vrijeme Drugog svjetskog rata: lire, centi), pa ko baci najbliže, lupa sve novčiće poredane na kamen, pa uzima one koji se izokrenu; igralo se i sa dugmadi
škure ... kapci na prozoru
šljez ... sljez
španjak ... špinat
španjola ... španjolska groznica
španjulet (tal. spagnoleto) ... cigareta
špinjetak ... janjeća nožica, koja se na pečenju privezuje na stomak; posebno slan dio janjećeg pečenja, obično se daje djeci
štokuda ... kojekuda
štraca ... krpa
štramac ... madrac
šudar ... krpa, pregača
šur ... čep

T
tačan ... normalan, pri sebi ("taj nije baš najtačniji" - taj nije baš najnormalniji)
tavan ... v. kula
tazbina ... ženina rodbina
teća ... zdjela
testa ... cesta (kod nekih)
tralje ... prnje
traveža (od traverza, lat. traversus = poprečan) ... kecelja, pregača
treviti (njem. treffen = pogoditi) ... sresti
tripice ... sirova ili sušena ovčja (janjeća) crevca; dropčić
trgati ... brati grožđe
trlo ... nered
trlja ... igra kamenčićima koji se pomiču po linijama
trštini ... okrugli, tvrdi pereci, kakvi su pravljeni jedino u Kistanjama i obično se djeci donosili "iz grada"
turta ... bijeli kruv ("Išla mama u Knjinj, donijela mi turte")
tuti po gaji ... isti

U
u buru ... uz buru; kad se označava strana, u Radučiću sjever ili sjeverozapad
ujše ... uzvik kojim se tjeraju svinje
uklasti ... usuti hranu u pijat
urlap (njem. urlaub) ... odsustvo, dopust (u vojsci)
uštunuti ... ukočiti; "uštunuti u leđima" - ukočiti u leđima
uvrći se ... kaže se za dijete kad je "na nekoga" ("Na koga se uvrglo ovo dijete?")
uzgoniti se ... baviti se nekom temom, dogovarati se
uže sunca ... mjera odoka za sunce na nebu, kad još ima vremena za obaviti neki posao, otprilike 2-3 sata prije zalaza sunca ("Stigneš, ima još uže sunca")

V
vako ... ovako
varenika ... vareno mlijeko
varica ... kuvani kukuruz ili pšenica, varivo od toga
Varičari ... naziv za Ivoševčane, Rudelčane i druge iz donjih sela, jer su uzgajali samo kukuruz i pšenicu, i hranili se varicom; kad bi trebali kupusa (za kiseljenje), kupovali bi od Radučićana (koji su kupusa imali, kao i pomidora, paprika i drugog, jer su dosta bili okrenuti baštovanstvu a u brini mogli uzgajati šta hoće)
varićak ... drveni sud za žito, mjera za žitarice ("Glava mu ko varićak")
vavje ... uvijek
veljo ... rekoh (aorist od velim)
vidra ... kaca
viđen ... lijep
vraćernice ... opanci; gumeni tek otkad je gume, prije bili kožni
vrći, vrgnuti ... staviti što gdje
vrigati ... peći (možda i pržiti)
vrtenjača ... hrptenjača, prtenjača; leđni (i vratni) dio životinjskog mesa
vučija ... duguljast i plosnat drveni sud za vodu i druge tečnosti
vukozlac ... vukodlak
vuštan ... vrsta dugačke suknje

Z
zabasrljati ... posrćući zalutati; slučajno nekamo doći, dospjeti
začina ... basa; meće se u kuvano crno zelje, škorać itd. ("začiniti zelje začinom")
zaćimburiti ... zapušiti (u smislu: početi pušiti cigaretu, lulu)
zajunuti ... navaliti (ali može i navaliti: "Kud si navalio ko june")
zakardašiti ... dokasno ostati, prijeći granicu
zakopina ... obzidana rupa u zemlji gdje ima gnjile pa zadržava vodu, mali bunarić
zakosutra ... dan poslije prekosutra
zametnica ... ovca za rasplod, jaka, rasna
zaokuka ... zavoj
zapeniti ... zagraditi za stoku
zaškovrnuti se ... zavrnuti se (npr. kosa na potiljku)
zaštunuti ... ukočiti ("zaštunuti u leđima")
zera, zeru ... malo

Ž
žaba kornjača ... kornjača (čančara)
žutina ... žuto vino